Isolatie
Geen sexy installatie, wel de fundering onder elk goed verduurzamingsplan. Dit zou meestal de eerste stap moeten zijn.
Waarom eerst isoleren?
Een woning die slecht isoleert vraagt veel energie om warm te houden. Of u nu een cv-ketel heeft of een warmtepomp: hoe slechter de isolatie, hoe meer u betaalt om er bij comfort op uit te komen. Isolatie betaalt zich vrijwel altijd terug, en is voorwaarde voor effectieve elektrische verwarming.
Volgorde van impact
Wat het meest oplevert, in deze volgorde:
- 1.Dak. Warmte stijgt. Een onverwarmd geïsoleerde zolder of platdak kost u veel. Vaak relatief makkelijk aan te pakken.
- 2.Vloer of bodem. Vooral bij vrijstaande of hoek woningen. Houten vloer met kruipruimte is een grote winst.
- 3.Spouwmuur. Bij veel jaren 70-90 woningen al gedaan, maar check of het overal goed zit. Spouwisolatie is goedkoop en effectief.
- 4.Glas en kozijnen. HR++ glas minimaal, triple-glas bij volledige renovaties. Kierdichting is vaak onderschat.
- 5.Buitenmuur (gevelisolatie). Duur, maar bij oudere woningen zonder spouw soms de enige optie.
Wat een goed advies omvat
Een goede isolatiespecialist of energieadviseur doet meer dan een offerte uitprinten. Vraag om:
- ›Een warmteverliesberekening per gevel/onderdeel
- ›Een blower-door test of thermografische foto's (zien waar u warmte verliest)
- ›Aandacht voor ventilatie (anders krijgt u vocht- of luchtproblemen)
- ›Inzicht in koudebruggen op kritieke plekken (rond ramen, dak-aansluitingen)
ISDE voor isolatie
Voor de ISDE is in 2026 € 500 miljoen beschikbaar. De belangrijkste voorwaarden en bedragen:
- •Minimale Rd-waarde: elke maatregel heeft een minimum, voor dak, gevel en vloer is dat 3,5 en voor spouw 1,1.
- •Bedragen per m²: dak € 16,25, gevel € 20,25, spouw € 5,25, vloer € 5,50, bodem € 3, zoldervloer € 4, HR++-glas € 25. Minimaal 10 m² voor spouw en gevel, 20 m² voor dak en vloer, 3 m² voor glas.
- •Twee maatregelen: het bedrag voor isolatie verdubbelt als u binnen 24 maanden na de vorige maatregel nog een isolatiemaatregel laat uitvoeren (bijvoorbeeld dak en vloer).
- •Combinatie: het bedrag voor isolatie verdubbelt ook bij een warmtepomp, zonneboiler of aansluiting op een warmtenet binnen 24 maanden. Isolatie met alleen ventilatie verdubbelt niet.
- •Nieuw in 2026: €400 subsidie voor energiezuinige ventilatie, mits in combinatie met minimaal één isolatiemaatregel.
U vraagt de ISDE aan binnen 24 maanden na afronding van het werk, via rvo.nl. Voor 2027 is voorgenomen dat HR++-glas € 30 per m² krijgt en triple glas met nieuwe kozijnen € 55 per m².
Btw-tarief in 2026
Voor isolatie zelf geldt geen 0% btw (dat is alleen voor zonnepanelen en warmtepompen). Wel mag de installateur op arbeidskosten een verlaagd tarief van 9% rekenen, mits de woning ouder is dan 2 jaar. Op materialen geldt het normale 21% tarief. Vraag in de offerte een duidelijke uitsplitsing van arbeid en materiaal: dat scheelt soms honderden euro's.
Gemeentelijke regelingen
Naast de landelijke ISDE hebben veel gemeenten eigen subsidies of leningen voor isolatie. Check ook de Energiebespaarlening van het Warmtefonds (lage rente, lange looptijd), die laat zich vaak goed combineren met ISDE. Een lokale energiecoach of een onafhankelijk adviseur kan u helpen alle regelingen optimaal te stapelen.
Waar u op moet letten
Documentatie om te bewaren
- ›Offertes en facturen per maatregel
- ›Rd-waarden van het toegepaste materiaal
- ›Foto's van voor, tijdens en na de werkzaamheden
- ›Eventuele thermografische rapporten of blower-door tests
- ›ISDE-aanvraag en toekenning
- ›Energielabel voor en na
Wat verandert er
Regels die net zijn ingegaan of eraan komen, en wat u nu kunt doen. Het hele overzicht staat op regels en plannen.
Btw op zonnepanelen, warmtepomp en isolatie
Geldt al, sinds 1 januari 2023Op zonnepanelen bij een woning geldt sinds 2023 0% btw. Voor een warmtepomp geldt 21% btw op levering en installatie, er is geen nultarief. Bij isolatie van een woning die ouder is dan 2 jaar geldt 9% btw op het arbeidsloon en 21% op het materiaal. Een thuisbatterij heeft 21% btw.
Wat u nu kunt doen: Vraag bij isolatie om een offerte met arbeid en materiaal apart. Staat er 0% btw op een warmtepomp, vraag dan waarom.
ISDE-subsidie 2026
Geldt al, sinds 1 januari 2026Voor een lucht-water- of hybride warmtepomp krijgt u € 1.025 plus € 225 per kW, met € 200 extra bij energieklasse A+++ en minimaal € 500. Isolatie per m²: dak € 16,25, gevel € 20,25, spouw € 5,25, vloer € 5,50, bodem € 3, zoldervloer € 4, HR++-glas € 25. Doet u binnen 24 maanden twee isolatiemaatregelen, of isolatie met een warmtepomp, zonneboiler of warmtenet, dan verdubbelt het bedrag voor isolatie. Ventilatie krijgt € 400, alleen samen met isolatie. Een aansluiting op een warmtenet krijgt € 3.775. U vraagt aan binnen 24 maanden na het werk, de woning moet zijn gebouwd vóór 2019 en u moet er zelf wonen.
Wat u nu kunt doen: Bewaar de factuur en foto's van het werk, en vraag de subsidie aan binnen 24 maanden. Reken uw bedrag uit op rvo.nl.
Renovatiepaspoort
Geldt al, sinds september 2026Het renovatiepaspoort is een maatwerkadvies met een stappenplan voor uw woning, sinds september 2026 aan te vragen. Het is vrijwillig, ook bij verkoop.
Wat u nu kunt doen: Overweegt u meerdere maatregelen over een paar jaar, dan helpt een paspoort de volgorde te bepalen. Het hoeft niet.
ISDE-subsidie 2027: minder per kW, bonus voor een slimme warmtepomp
Voorstel, voorgenomen vanaf 5 januari 2027Het kabinet wil voor 2027 het bedrag per kW voor lucht-water- en hybride warmtepompen verlagen van € 225 naar € 120. Er komt € 200 extra voor een slimme warmtepomp die met EEBus, S2 of Matter kan worden gestuurd, en de bonus voor A+++ wordt € 250. HR++-glas gaat naar € 30 per m², triple glas met nieuwe kozijnen naar € 55 per m². Elektrisch koken krijgt geen subsidie meer. Wie uiterlijk 31 december 2026 koopt, valt onder de bedragen van 2026. RVO noemt dit voorgenomen, de regeling is nog niet gepubliceerd.
Wat u nu kunt doen: Twijfelt u over een warmtepomp, dan scheelt kopen vóór 1 januari 2027 bij een groter vermogen subsidie. Kiest u in 2027, let dan op een warmtepomp met EEBus, S2 of Matter.
Strengere isolatie-eisen bij verbouw
Voorstel, voorgenomen in 2027Isoleert u bij een verbouwing een vloer, gevel of dak die nog geen isolatie had, dan geldt nu minimaal Rc 1,4. Vernieuwt u bestaande isolatie, dan geldt minimaal Rc 2,6 voor de vloer, 1,4 voor de gevel en 2,1 voor het dak, en voor ramen een U-waarde van maximaal 2,2. Het kabinet wil bij een niet-geïsoleerde vloer de eis verhogen naar Rc 2,1 en bij een niet-geïsoleerd dak naar Rc 3,1. De consultatie is gesloten, het besluit is nog niet gepubliceerd. Het consultatieconcept noemt 1 juli 2027.
Wat u nu kunt doen: Isoleer bij een verbouwing meteen ruim boven het minimum. Voor de ISDE gelden al hogere waarden.
Isolatiestandaard wordt herzien
Voorstel, voorgenomen medio 2027De isolatiestandaard is een vrijwillige streefwaarde voor woningen. Het kabinet gaat de waarden herzien en verlagen, met een besluit in 2027. Vanaf 2030 vervalt de standaard als los instrument. De nieuwe waarden zijn nog niet bekend.
Wat u nu kunt doen: Gebruik voor uw plan de eisen van de ISDE en het advies van een adviseur.
Europese gebouwenrichtlijn: zuiniger, zonder plicht voor uw woning
Aangenomen, doelen voor 2030 en 2035De Europese richtlijn (EPBD) vraagt Nederland het gemiddelde energiegebruik van woningen met minstens 16% te verlagen in 2030 en 20 tot 22% in 2035, ten opzichte van 2020. Voor bestaande koopwoningen komt er geen individuele verplichting. Sinds 2025 mag Nederland geen subsidie meer geven op een losse cv-ketel op gas. Nederland moest de richtlijn op 29 mei 2026 hebben omgezet en doet dat in vier delen. De Europese Commissie heeft op 15 juli 2026 alle lidstaten aangeschreven, ook Nederland.
Wat u nu kunt doen: Niets verplicht. Het laat wel zien welke kant het op gaat.
Bijgewerkt in oktober 2026. Bronnen: Belastingdienst, btw zonnepanelen, Belastingdienst, btw isoleren, RVO, ISDE woningeigenaren, RVO, isolatiemaatregelen, Regeling ISDE, art. 4.5.3, RVO, renovatiepaspoort, RVO, wat wijzigt er in 2027, Besluit bouwwerken leefomgeving, art. 5.20, Internetconsultatie EPBD tranche 2, Kamerbrief 8 juni 2026, RVO, streefwaarden woningisolatie, RVO, EPBD IV, Europese Commissie, 15 juli 2026 . Dit is geen juridisch advies. Lees bij een beslissing de bron zelf.
Waar zou uw woning het meest baat bij hebben?
Een opname ter plekke laat zien waar u warmte verliest. Daarna kunnen we gericht adviseren wat eerst aan te pakken.
Plan een gesprek