Een energiemanagementsysteem, kortweg EMS of HEMS, kijkt naar wat uw zonnepanelen opwekken, wat uw huis verbruikt en wat stroom op dit moment kost. Op basis daarvan bepaalt het wanneer de thuisbatterij laadt, wanneer de auto laadt en wanneer de warmtepomp of de boiler aan mag. Op deze pagina leest u wat zo'n systeem doet, waar u begint en wanneer HomeWizard of Homey volstaat en wanneer Victron of Loxone past. Meer over de thuisbatterij en over een dynamisch contract leest u in de gidsen over die onderwerpen.
Wat een energiemanagementsysteem doet
Zonder EMS werkt elk apparaat voor zich. De omvormer levert terug zodra er zonnestroom over is, de laadpaal laadt zodra de auto is aangesloten en de batterij volgt zijn eigen regels. Een EMS legt die apparaten naast elkaar en geeft ze opdrachten.
Een EMS kan de batterij laden met zonnestroom die u anders zou terugleveren, en die stroom 's avonds weer gebruiken. Met een dynamisch contract kan het apparaten laten draaien op uren met een lage prijs. Homey zegt het zo: apparaten laten draaien als stroom goedkoop is, de batterij laden met eigen zonne-energie en opgeslagen stroom gebruiken tijdens piekprijzen.
Victron noemt bij Dynamic ESS dezelfde ingrediënten. Het systeem plant laden en ontladen van de batterij aan de hand van stroomprijzen, de verwachte zonne-opbrengst en uw eigen verbruikspatroon.
Waarom dit vanaf 2027 meer uitmaakt
Volgens de Rijksoverheid stopt de salderingsregeling op 1 januari 2027. Tot en met 31 december 2026 mag u teruggeleverde stroom wegstrepen tegen uw verbruik. Vanaf 2027 kan dat niet meer. U krijgt dan een vergoeding van uw energieleverancier voor stroom die u teruglevert. Tot 2030 moet die vergoeding minstens 50 procent van het kale leveringstarief zijn, dat is het stroomtarief zonder belastingen.
Leveranciers mogen ook terugleverkosten rekenen. Over stroom die u zelf opwekt en meteen gebruikt, betaalt u geen belastingen en geen kosten aan de leverancier, schrijft de Rijksoverheid. Hoe meer zonnestroom u zelf gebruikt, hoe minder u teruglevert. Een EMS helpt daarbij.
Eerst meten met de P1-poort
Elk EMS moet weten hoeveel stroom er op dit moment het huis in of uit gaat. Die meting komt uit de P1-poort van de slimme meter. Daar klikt u een P1-lezer in, zoals de HomeWizard P1 Meter, de Homey Energy Dongle of de P1 Meter Reader Air van Loxone. Bij HomeWizard vertelt de P1 Meter de thuisbatterij wanneer die moet laden of ontladen.
Heeft de slimme meter maar één P1-poort en wilt u ook de laadpaal laten meelezen, dan heeft u een splitter nodig. De Homey Energy Dongle heeft er een ingebouwd, bedoeld voor bijvoorbeeld de P1-ingang van een laadpaal voor load balancing. HomeWizard verkoopt een losse P1 Splitter.
Wilt u per apparaat weten wat het verbruikt, dan meet u met een slimme stekker zoals de HomeWizard Energy Socket. Een laadpaal of warmtepomp op een eigen groep meet u met een kWh-meter in de meterkast, zoals de HomeWizard kWh Meter 1-Fase of 3-Fase. Die laat u plaatsen door een erkend installateur.
Open protocollen
Een EMS moet met apparaten van verschillende merken kunnen praten. Kijk bij aanschaf welke open protocollen een apparaat ondersteunt. Dan zit u later niet vast aan één merk.
OCPP is volgens de Open Charge Alliance het wereldwijde open protocol tussen laadpalen en het systeem dat ze beheert. OCPP 2.1 voegt onder meer laden in twee richtingen toe, waarbij de auto ook stroom kan leveren.
EEBUS is een open standaard waarmee energiemanagers, opslag, warmtepompen, laadpalen, zonnepanelen en huishoudelijke apparaten elkaar begrijpen, ook als ze van verschillende fabrikanten zijn.
Modbus is een communicatieprotocol uit de industriële automatisering, beheerd door de Modbus Organization. Victron gebruikt Modbus-TCP om andere apparatuur te laten lezen en schrijven via het GX-apparaat. Loxone heeft er een Modbus Extension voor.
S2 is een standaard voor energieflexibiliteit in woningen en gebouwen, gepubliceerd als Europese norm EN 50491-12-2 onder beheer van CENELEC. Het idee is dat een laadpaal of warmtepomp aangeeft hoeveel ruimte hij heeft om later of eerder te draaien, zonder dat u er comfort voor inlevert.
Wat u zelf kunt en wat een installateur doet
Een P1-lezer, slimme stekkers en de regels in een app stelt u zelf in. Ook de HomeWizard Plug-In Battery sluit u volgens HomeWizard zelf aan op een gewoon stopcontact, zonder stekkerdoos of verlengsnoer. Wilt u met meerdere batterijen meer dan 800 watt ontladen, dan moeten ze volgens HomeWizard op een aparte groep. Dat is werk in de meterkast.
Alles wat vast op het net en in de meterkast wordt aangesloten laat u doen door een erkend installateur. Denk aan een omvormer, een vaste thuisbatterij, een laadpaal, een extra groep of een kWh-meter. Bij Loxone schrijft de fabrikant zelf voor dat installatie door een opgeleide Loxone-partner gebeurt. Victron verwijst voor advies en ondersteuning naar zijn dealers.
Zonnepanelen en een thuisbatterij meldt u aan bij de netbeheerder via energieleveren.nl. Netbeheer Nederland schrijft dat dit voor thuisbatterijen net zo verplicht is als voor zonnepanelen. Vraag ook uw energieleverancier wat er nodig is voor terugleveren en wat de terugleverkosten zijn.
Wat het oplevert
Wat een EMS u bespaart, hangt af van uw verbruik, uw opwek, uw contract en de prijzen van dat moment. Daar zijn geen algemene cijfers voor te geven. Fabrikanten noemen soms een terugverdientijd voor hun eigen product, met hun eigen aannames. Kijk vooral naar uw eigen meting van een paar weken voor en na.
