Domotica in uw woning

Wat domotica is

Domotica is een ander woord voor huisautomatisering. Apparaten in huis krijgen een verbinding en een centrale regelt ze. Die centrale kan een kastje in de meterkast zijn, zoals bij KNX, of een kastje in de woonkamer, zoals een Homey Pro.

Een sensor meet iets, bijvoorbeeld beweging, temperatuur of een open deur. De centrale besluit wat er gebeurt. Een schakelaar, lamp of motor voert het uit. U kunt dat ook zelf doen met een knop, de app of uw stem.

Wat het in huis doet

Licht: lampen gaan aan als u binnenkomt, 's nachts zacht in de gang en uit als niemand in de kamer is. Met een lichtplan kiest u per ruimte welke lampen samen een sfeer vormen.

Verwarming: per kamer een eigen temperatuur, lager als u weg bent of als een raam open staat.

Zonwering en rolluiken: omlaag bij felle zon, omhoog bij harde wind, en dicht als het donker wordt.

Beveiliging: een melding als de voordeur opengaat, gekoppelde rookmelders, een slim slot, en lampen die aan en uit gaan als u op vakantie bent.

Energie: de slimme meter uitlezen, zien wat elk apparaat gebruikt en apparaten laten draaien als de stroom goedkoop is of de zonnepanelen veel leveren.

Draadloos of bedraad

Draadloze systemen werken via wifi, Zigbee, Z-Wave, Thread of Bluetooth. Een Homey Pro spreekt al die radio's. Een Shelly-module past in een bestaande inbouwdoos achter een schakelaar. U hoeft daarvoor geen nieuwe leidingen te trekken. Batterijen van sensoren moet u af en toe vervangen.

Bedrade systemen zoals KNX en Loxone hebben een eigen kabel naar elke schakelaar, sensor en lamp, en modules in de verdeelkast. Dat is het meeste werk bij nieuwbouw of een grote verbouwing. Er zijn geen batterijen en de verbinding hangt niet af van het wifi-netwerk.

Veel woningen krijgen een mengvorm. Niko Home Control werkt op gewone bedrading en op een buskabel, en met een draadloze bridge kunnen Zigbee-producten erbij.

Open of gesloten systeem

Een open systeem gebruikt een standaard die meerdere merken volgen. KNX is zo'n standaard. Volgens de KNX-organisatie zijn er meer dan 8.000 gecertificeerde producten van meer dan 500 fabrikanten, en is de standaard van niemand in het bijzonder. Matter is een nieuwere standaard waarmee apparaten van verschillende merken lokaal samenwerken. Home Assistant is open source software.

Een gesloten systeem komt van één fabrikant. Onderdelen, app en updates komen dan uit één hand. Dat maakt het eenvoudiger, en u hangt meer af van die ene fabrikant. Loxone, Homey, Philips Hue en Lutron hebben eigen onderdelen en koppelen daarnaast met andere systemen.

Nieuwbouw of bestaande woning

Bij nieuwbouw of een grote verbouwing liggen de muren open. Dat is het moment voor bedrading naar elke schakelaar, lamp en zonwering, en voor lege leidingen voor later. Leg het plan vast voordat de elektra wordt getekend, anders kost wijzigen meer.

In een bestaande woning ligt de route meestal via draadloze onderdelen: slimme lampen, modules achter de bestaande schakelaars, sensoren op batterijen en slimme stekkers. U kunt per kamer beginnen en later uitbreiden.

Zelf doen of met een installateur

Lampen, sensoren, slimme stekkers en een centrale als Homey of Home Assistant kunt u zelf plaatsen en instellen. Werk in een inbouwdoos aan 230 volt kan ook zelf als u weet wat u doet. Zet dan altijd eerst de groep uit en meet dat er geen spanning meer op staat.

Bij KNX en Loxone kunt u zelf plannen, kiezen en een deel instellen. Voor KNX is er ETS6 Home, de software voor eigen gebruik. Die kost volgens de KNX-organisatie € 350 zonder btw en is voor één project met maximaal 64 KNX-apparaten. Loxone Config is gratis te downloaden. Bekabeling en de verdeelkast zijn werk voor een erkend installateur. Loxone schrijft voor dat een opgeleide Loxone Partner installeert.

Lutron HomeWorks, Crestron, Control4 en Savant gaan via een integrator. Lutron noemt RadioRA 3 een systeem dat door een vakman wordt geplaatst. Caséta van Lutron is ook voor doe-het-zelvers bedoeld.

Welke systemen er zijn

Homey Pro is een centrale die lokaal werkt en wifi, Zigbee, Z-Wave, Thread, Matter, 433 MHz en infrarood spreekt. De Homey Pro mini is kleiner en goedkoper en werkt via een netwerkkabel.

Home Assistant is gratis open source software. Uw gegevens blijven in huis. De Home Assistant Green is het kastje van de makers zelf, met een adviesprijs van € 179.

Philips Hue is een lichtsysteem met lampen, sensoren en schakelaars. Voor de Hue-bewegingssensor is de Hue Bridge nodig.

Shelly maakt modules voor achter de schakelaar of in de meterkast. Ze werken in uw eigen wifi en kunnen ook via de cloud. De Shelly 2PM Gen3 stuurt rolluiken en zonwering.

KNX is een open standaard voor bedrade installaties, met producten van honderden merken. Basalte maakt bedieningspanelen, schakelaars en een app voor KNX-woningen.

Loxone is een systeem van één fabrikant met een Miniserver als centrale. Die werkt lokaal en het werkt met Apple HomeKit.

Niko Home Control werkt op gewone bedrading met de Niko Home-app, of op een buskabel met software voor installateurs.

Lutron heeft drie lijnen voor woningen: Caséta, RadioRA 3 en HomeWorks.

Hoe lang het meegaat en wat er gebeurt als een fabrikant stopt

Fabrikanten noemen geen vaste levensduur in jaren. De centrale en de app hangen af van software-updates van de fabrikant.

Philips Hue stopte op 30 april 2020 met updates en online diensten voor de eerste Hue Bridge. Die bridge werkt sindsdien alleen nog lokaal met een aparte app. Dat laat zien wat er kan gebeuren: het apparaat blijft werken, nieuwe functies en koppelingen vallen weg.

Bij een open standaard als KNX of Matter kunt u onderdelen van een ander merk kiezen als een fabrikant stopt. Bij een systeem dat lokaal werkt, zoals Homey Pro, Home Assistant of Loxone, blijft de basis werken zonder internet. Vraag bij elk systeem hoe lang de fabrikant updates belooft en of u uw instellingen kunt bewaren.